Profesjonalna piłka nożna kończy się wcześnie. Większość zawodników kończy karierę w wieku 32-35 lat, mając przed sobą jeszcze dziesiątki aktywnych lat. Pytanie o to, co robić dalej, pojawia się u każdego. Jedni przechodzą do pracy trenerskiej, drudzy budują biznesy, a jeszcze inni szukają nowych form spędzania czasu.
Rozrywka: golf, gry i rozrywka online
Po zakończeniu kariery byli zawodnicy po raz pierwszy od lat zyskują prawdziwy wolny czas. Przez całą karierę harmonogram był rozpisany co do godziny: treningi, przeloty, mecze, regeneracja. Gdy ten rytm znika, wielu przyznaje, że początkowo po prostu nie wiedzą, czym wypełnić dzień.
Golf stał się prawdziwą kulturą wśród byłych piłkarzy. Grają w niego Kaka, Luis Figo, Ronaldo i John Terry. Turnieje weteranów odbywają się regularnie w całej Europie, a niektórzy byli zawodnicy osiągają poziom amatorski z poważnym handicapem.
Część zawodników sięga po rozrywkę cyfrową. Niektórzy z nich przyznawali w wywiadach, że próbowali casino online jako sposób na przeżycie emocji, do których przyzwyczaili się przez lata w wielkim sporcie. Hazard, szybkie decyzje pod presją, nieprzewidywalny wynik przypominają atmosferę meczu. Dla ludzi przyzwyczajonych do życia w trybie ciągłej adrenaliny taki format rozrywki okazuje się bliski i znajomy pod względem odczuć. Poker i gry karciane należą do tego samego kręgu. Ich popularność wśród byłych profesjonalnych sportowców od dawna jest powszechnie znana.
Popularne formy spędzania czasu wśród byłych zawodowych sportowców:
- golf i tenis jako główne dyscypliny hobbystyczne;
- udział w turniejach charytatywnych i meczach weteranów;
- gry wideo i e-sport (szczególnie wśród zawodników, którzy zakończyli karierę przed 30. rokiem życia);
- podróże i udział w wydarzeniach sportowych w roli ambasadorów.
Praca trenerska i działalność w klubach
Najbardziej oczywista droga dla byłego zawodnika to pozostanie w piłce nożnej, tyle że w innej roli. Przejście do sztabu szkoleniowego daje możliwość wykorzystania zgromadzonego doświadczenia i pozostania w środowisku, które przez całą karierę było domem. Wielu zaczyna od pracy w akademiach lub na stanowisku asystenta, stopniowo dążąc do samodzielnej roli trenerskiej.
Pep Guardiola zakończył karierę zawodniczą w 2006 roku i już dwa lata później objął drużynę młodzieżową Barcelony. Dziś jest jednym z najbardziej utytułowanych trenerów na świecie. Podobną drogę przeszedł Zinedine Zidane: od zakończenia kariery zawodniczej do zwycięstwa w Lidze Mistrzów jako główny trener Realu minęło mniej niż dziesięć lat.
Polska piłka nożna również dostarcza wyrazistych przykładów. Adam Nawałka przeszedł drogę od zawodnika do selekcjonera reprezentacji Polski, prowadząc drużynę do fazy pucharowej Euro 2016. Zbigniew Boniek przez wiele lat stał na czele Polskiego Związku Piłki Nożnej i wniósł znaczący wkład w rozwój infrastruktury oraz programów młodzieżowych.
Kariera trenerska wymaga odrębnego wykształcenia i cierpliwości. Droga od licencji na poziomie podstawowym do prawa pracy z profesjonalnym klubem zajmuje lata. Mimo to właśnie tę ścieżkę wybierają ci, którzy nie wyobrażają sobie życia bez piłki nożnej.
Kariera trenerska wymaga odrębnych kwalifikacji:
- licencja UEFA Pro uprawniająca do pracy z drużynami profesjonalnymi;
- licencja UEFA A uprawniająca do pracy z drużynami młodzieżowymi i amatorskimi;
- stałe podnoszenie kwalifikacji podczas seminariów UEFA i krajowych federacji.
Biznes i inwestycje
Zawodnicy z wiedzą finansową wykorzystują lata kariery do budowania kapitału, który następnie inwestują w realny biznes. Wysokie dochody w okresie aktywnej kariery dają podstawę do startu, jednak bez umiejętnego zarządzania szybko topnieją. Według różnych szacunków znaczna część profesjonalnych piłkarzy napotyka na trudności finansowe w ciągu kilku lat od zakończenia kariery.
Cristiano Ronaldo zbudował całe imperium biznesowe: sieć hoteli Pestana CR7, linia odzieżowa CR7, perfumy i sieć klinik medycznych. Według danych Forbes jego aktywa biznesowe są porównywalne z łącznymi zarobkami z piłki nożnej przez całą karierę.
David Beckham wybrał inną drogę. Po zakończeniu kariery został współwłaścicielem klubu piłkarskiego Inter Miami, zainwestował w kilka startupów z branży technologicznej i modowej, a także rozwija własną markę. Jego historia pokazuje, że rozpoznawalność nazwiska, właściwie wykorzystana, staje się pełnoprawnym narzędziem biznesowym.
Najpopularniejsze kierunki biznesowe wśród byłych piłkarzy:
- nieruchomości i deweloperka;
- gastronomia i hotelarstwo;
- akademie sportowe i szkoły piłkarskie;
- własne marki odzieżowe i sprzętu sportowego;
- inwestycje w kluby piłkarskie niższych szczebli rozgrywkowych.
Media, streaming i platformy cyfrowe
Sieci społecznościowe i platformy wideo otworzyły przed byłymi zawodnikami zupełnie nowe możliwości. Thierry Henry, Gary Neville i Rio Ferdinand zbudowali udane kariery medialne jako eksperci telewizyjni i komentatorzy. Analizy gromadzą miliony wyświetleń, a rozpoznawalność nazwiska przekłada się na kontrakty reklamowe.
Osobnymi zjawiskami są kanały YouTube i podcasty. "The Overlap" Gary'ego Neville'a i hiszpański "Desimpedidos" z udziałem byłych zawodników gromadzą wielomilionowe widownie. To pełnoprawny biznes medialny z własną redakcją, sponsorami i programami partnerskimi.
Niektórzy byli piłkarze idą jeszcze dalej i zakładają własne firmy produkcyjne. Tworzą filmy dokumentalne o piłce nożnej, seriale o kulisach życia klubowego i materiały edukacyjne dla młodych zawodników. Taki format pozwala łączyć artystyczną samorealizację z działalnością komercyjną.
Polscy zawodnicy również zagospodarowują ten obszar. Praca komentatora i eksperta w telewizji oraz internecie stała się dla wielu z nich naturalną kontynuacją kariery. Publiczność chętnie słucha tych, którzy sami przeszli przez wielką piłkę i mówią o niej od środka.
Działalność charytatywna i projekty społeczne
Wielu byłych zawodników kieruje energię i zasoby w sferę niekomercyjną. Didier Drogba założył fundację charytatywną budującą szpitale i szkoły w Wybrzeżu Kości Słoniowej. Jego działalność wykroczyła daleko poza piłkę nożną i zyskała międzynarodowe uznanie.
Romario został posłem do parlamentu Brazylii i aktywnie lobbował na rzecz praw osób z zespołem Downa, między innymi w hołdzie swojej córce. Jego kariera polityczna pokazuje, że popularność zdobyta w sporcie może służyć realnym celom społecznym.
Emmanuel Olisadebe uczestniczył w inicjatywach na rzecz rozwoju sportu dziecięcego w Polsce. Tego rodzaju projekty pomagają byłym zawodnikom zachować więź ze społeczeństwem i odnaleźć nowy sens po odejściu z wielkiej areny. Dla wielu z nich staje się to nie mniej ważne niż sukces finansowy.
Działalność charytatywna w środowisku sportowym przybiera często formę fundacji imiennych, letnich obozów piłkarskich dla dzieci z rodzin o niskich dochodach lub programów integracji społecznej przez sport. Takie inicjatywy jednocześnie wspierają publiczny wizerunek byłego zawodnika i przynoszą realną korzyść lokalnym społecznościom.
